کود آبیاری

در جهان امروز دیگر روشهای سنتی کشاورزی قابل قبول نبوده و لازم است از تکنیک‌های نوین در کشاورزی استفاده بیشتری شود. این روش‌ها علاوه بر آسان بودن، دارای راندمان بالاتر و سود آوری بیشتر بوده و اغلب سازگاری بهتری با محیط زیست دارند. یکی از این تکنیک‌ها روش کوددهی اراضی کشاروزی با استفاده از سیستم آبیاری است.

سیستم کودآبیاری یا Fertigation چیست؟
Fertigation روشی است که در آن کود مورد نیاز گیاه از طریق آب آبیاری در اختیار آن قرار می‌گیرد. در این روش کود مورد نیاز در مقادیر کافی و در زمان مطلوب برای گیاه تأمین می‌شود. در حالیکه در روش‌های معمول کود پاشی، عناصر غذایی مورد نیاز گیاه، در فواصل زمانی زیاد (اغلب در سه مرحله) به گیاه داده می‌شود و این عمل باعث می‌شود تا گیاه غذای کافی در بین فواصل زمانی کود پاشی در اختیار نداشته باشد. از طرف دیگر گیاهان در طول دوره رشد خود به مقادیر مختلفی از مواد غذایی نیاز دارند، بنابراین با روش کود آبیاری می‌توان عناصر غذایی مورد نیاز گیاه را به مقدار مناسب و در هر زمانی که گیاه نیاز دارد تأمین کرد. از نکات مهم دیگر در روش کود آبیاری کاهش مصرف کود، توزیع یکنواخت آن برای گیاه، کاهش هزینه کارگری کود دهی و همچنین افزایش در سرعت جذب مواد غذایی برای گیاه است.

سیستم کودآبیاری در کجا قابل اجراست؟
اجرای سیستم کود آبیاری در صورتی از راندمان بالایی برخوردار خواهد بود که روش آبیاری مزرعه از نوع آبیاری قطره‌ای باشد. تحقیقات نشان می‌دهند استفاده از روش کود آبیاری در آبیاری قطره‌ای نتایج بسیار چشمگیری در افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی دارد.

روش‌های اجرای سیستم کودآبیاری چیست؟
برای اجرای کود آبیاری از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود. از روش‌های متداول استفاده از انژکتور برای مکش کود از مخزن یا حوضچه کود و تزریق آن به شبکه آبیاری تحت فشار است (شکل ۱)

1

یکی دیگر از روش‌ها، مکش از حوضچه کود با استفاده از انرژی الکتروپمپ اصلی سیستم است. به این متد روش تی نیز گفته میشود (شکل ۲)

2

 

کودهای قابل استفاده در این سیستم چیست؟

در این روش نوع کود مورد استفاده بسیار مهم است. به عبارت دیگر برای استفاده از کود در این روش باید کود مورد استفاده دارای ویژگی‌های لازم باشد که مهمترین آن حلالیت کود است. کودهایی که حلالیت بالایی ندارند برای این روش قابل استفاده نخواهند بود. اگرچه برخی از کودهای جامد نیز برای این منظور مناسب هستند ولی بهترین حالت، استفاده از کودهای محلول است. بطورکلی اغلب کودهای ازته از حلالیت خوبی برخوردارند. بعنوان مثال کود اوره به راحتی برای روش کود آبیاری قابل استفاده است. در حالیکه معمولا کودهای فسفره حلالیت بسیار کمتری داشته و برای این منظور مفید نیستند. در مورد کودهای پتاسیمی نیز باید دقت لازم را نمود زیرا فقط تعدادی از آنها مانند کلرید پتاسیم و سولفات پتاسیم در این روش قابل استفاده‌اند. ضمنأ روش کود آبیاری برای کودهای میکرو نیز بسیار مناسب است زیرا اغلب کودهای میکرو در شکل‌های محلول در بازار کشاورزی ایران وجود دارد. باید در نظر داشت که در مورد کودهای جامدی که از حلالیت خوبی برخوردارند حتماً باید آنها را ابتدا بطور کامل در حوضچه یا مخزنی حل و سپس برای کود آبیاری وارد شبکه آبیاری قطره‌ای کنیم. همچنین برای جلوگیری از احتمال خطر گرفتگی دریپر یا قطره چکانها توصیه می‌شود تزریق کود به شبکه قبل از سیستم فیلتراسیون صورت گیرد زیرا احتمال وجود ناخالصی در کودهای جامد و یا وجود ذرات ریز کود حل نشده در کودهای جامد زیاد است.

برنامه ریزی و تنظیم مصرف کود در سیستم کودآبیاری چگونه است؟
پس از انتخاب نوع کود و حل کردن کامل، نوبت به تعیین مدت مصرف آن خواهد رسید. برای این منظور لازم است مدت مورد نظر برای تزریق کود انتخاب شود. در انتخاب مدت زمان، باید زمانی را برای آبیاری بدون تزریق کود برای قبل و بعد از مرحله کود آبیاری در نظر گرفت. علت این امر آنست که تزریق کود در خاک خشک صورت نگیرد و همچنین بعد از ورود محلول کود به خاک با آب آبیاری وارد قسمت توسعه ریشه (در عمق خاک) شود. به این ترتیب آبیاری بدون تزریق کود برای مدتی (حداقل ۲ ساعت) بعد از کود آبیاری باعث شستشوی سیستم شده و احتمال خطر گرفتگی را بسیار کم خواهد کرد. برای روشن تر شدن موضوع فرض کنید اگر برنامه آبیاری ۸ ساعت در نظر گرفته شده، لازم است زمان تزریق کود در شبکه را حدوداً از یک ساعت بعد از شروع آبیاری تا حدود ۲ ساعت قبل از پایان آبیاری در نظر بگیریم (در این مثال مدت کود آبیاری حدود ۵ ساعت خواهد بود). حال پس از تعیین مدت تزریق کود در شبکه آبیاری امکان تعیین مدت و دفعات لازم برای تزریق کل میزان کود در مزرعه بوجود خواهد آمد. در این رابطه دستور العمل‌های کامل برای محصولات مختلف، توسط شرکت نشت آب توس ارائه شده است.

توجه
غلظت کود در آب آبیاری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بدیهی است در صورت استفاده از غلظت‌های زیاد و غیر مجاز خطر سوختگی و از بین رفتن محصول وجود دارد. لذا با توجه به اینکه غلظت مجاز عناصر غذایی مختلف با هم متفاوت می‌باشد ضروری است در این رابطه به دستورالعمل‌های ارائه شده توسط شرکت مهندسی نشت آب توس توجه شود.